11 nguyên tắc an toàn xe nâng khi vận hành theo QCVN

An toàn xe nâng là một trong những yêu cầu quan trọng trong công tác an toàn lao động tại kho bãi, nhà máy và cơ sở sản xuất. Việc vận hành xe nâng sai quy trình có thể dẫn đến tai nạn lao động, hư hỏng hàng hóa và gián đoạn hoạt động sản xuất. Để giảm thiểu rủi ro, người vận hành cần tuân thủ đầy đủ các quy định và nguyên tắc an toàn theo tiêu chuẩn hiện hành. 

An toàn xe nâng được hiểu như thế nào?

Quy định an toàn xe nâng theo QCVN 25:2015/BLĐTBXH

An toàn xe nâng là tập hợp quy định pháp lý, nguyên tắc kỹ thuật và quy trình vận hành nhằm phòng tránh tai nạn lao động khi sử dụng thiết bị nâng công nghiệp. 

An toàn xe nâng là gì? 

An toàn vận hành xe nâng bao gồm các biện pháp kỹ thuật và tổ chức nhằm ngăn ngừa tai nạn xe nâng trong suốt quá trình sử dụng thiết bị nâng công nghiệp, bao gồm cả an toàn xe nâng điện và an toàn xe nâng dầu.

Đối tượng áp dụng gồm người vận hành trực tiếp, doanh nghiệp sở hữu thiết bị và cán bộ phụ trách an toàn lao động.

QCVN 25:2015/BLĐTBXH áp dụng cho xe nâng nào?

QCVN 25:2015/BLĐTBXH là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia quy định các yêu cầu an toàn đối với xe nâng hàng, phạm vi áp dụng bao gồm:

• Xe nâng công nghiệp tự hành có tải trọng nâng từ 1.000 kg đến 10.000 kg.
• Xe nâng có lực kéo tại móc kéo tiêu chuẩn không vượt quá 20.000 N.
• Xe nâng vận chuyển hóa chất, vật liệu nổ hoặc làm việc trong môi trường có yêu cầu an toàn riêng phải tuân thủ thêm các quy chuẩn, quy định chuyên ngành liên quan.

QCVN 25:2015/BLĐTBXH không áp dụng cho:

• Xe nâng phạm vi thấp không chất hàng.
• Xe nâng phạm vi cao có chất hàng.
• Xe nâng sử dụng khí gas tự nhiên.
• Xe nâng công nghiệp một trục đơn.

QCVN 25:2015/BLĐTBXH quy định các yêu cầu an toàn đối với xe nâng hàng 

Người vận hành xe nâng cần đáp ứng điều kiện gì?

Người điều khiển xe nâng phải đáp ứng các yêu cầu về độ tuổi, sức khỏe và năng lực chuyên môn theo quy định hiện hành:

• Đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.
• Đạt yêu cầu sức khỏe, không mắc các bệnh ảnh hưởng đến khả năng quan sát, phản xạ hoặc điều khiển thiết bị.
• Được đào tạo và cấp chứng chỉ vận hành xe nâng bởi đơn vị đào tạo đủ thẩm quyền.
• Hoàn thành huấn luyện an toàn lao động theo nhóm đối tượng tương ứng trước khi làm việc.

11 nguyên tắc an toàn xe nâng khi vận hành theo QCVN

Xe nâng chỉ được phép hoạt động khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về tình trạng kỹ thuật, kiểm định, bảo dưỡng, hồ sơ quản lý và điều kiện làm việc an toàn. 11 nguyên tắc an toàn xe nâng khi vận hành theo QCVN bao gồm:

Chỉ sử dụng xe nâng có tình trạng kỹ thuật tốt

Xe nâng chỉ được đưa vào vận hành khi các hệ thống phanh xe nâng, hệ thống lái, cơ cấu nâng hạ và động cơ hoặc nguồn điện hoạt động bình thường, không có dấu hiệu rò rỉ, nứt vỡ hay xuống cấp.

Nếu phát hiện hư hỏng xe nâng, dù nhỏ, phải dừng ngay và báo cáo bộ phận kỹ thuật; tuyệt đối không tự ý vận hành xe đang có sự cố để tránh nguy cơ mất an toàn xe nâng cho cả người và hàng hóa.

Xe nâng phải được kiểm định kỹ thuật an toàn lao động

Kiểm định xe nâng là yêu cầu pháp lý bắt buộc theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP - mọi thiết bị nâng công nghiệp phải có chứng nhận kiểm định còn hiệu lực trước khi đưa vào sử dụng. Doanh nghiệp cần theo dõi chu kỳ kiểm định và chủ động đăng ký tái kiểm định đúng hạn để đảm bảo quy định an toàn xe nâng luôn được tuân thủ.

Có sổ theo dõi bảo trì, bảo dưỡng và sửa chữa định kỳ

Sổ theo dõi phải ghi đầy đủ lịch sử bảo trì xe nâng, các lần thay thế phụ tùng, sửa chữa xe nâng và kết quả kiểm tra định kỳ. Dữ liệu này giúp bộ phận quản lý phát hiện xu hướng hỏng hóc, lên kế hoạch bảo dưỡng xe nâng chủ động thay vì chờ đến khi thiết bị báo lỗi hoặc xảy ra sự cố.

Người dùng cần có sổ theo dõi bảo trì, bảo dưỡng và sửa chữa định kỳ

Bố trí xe nâng làm việc đúng đặc tính kỹ thuật và tải trọng

Mỗi dòng xe nâng được thiết kế với tải trọng xe nâng, chiều cao nâng và môi trường vận hành cụ thể. Sức nâng xe nâng phải được đối chiếu với biểu đồ tải trọng của nhà sản xuất, đặc biệt chú ý đến tâm tải trọng khi hàng hóa có kích thước lớn hoặc phân bổ không đều.

Quá tải xe nâng dù chỉ vượt ngưỡng nhỏ cũng làm thay đổi trọng tâm xe và tăng nguy cơ mất ổn định nghiêm trọng. 

Đảm bảo an toàn cho người, hàng hóa và thiết bị trong khu vực hoạt động

An toàn khu vực xe nâng đòi hỏi phân luồng giao thông rõ ràng giữa xe nâng và người đi bộ, có vạch kẻ đường hoặc rào chắn phân cách, biển cảnh báo nguy hiểm tại các điểm giao nhau và lối vào kho.

Khoảng cách an toàn giữa xe nâng và các phương tiện khác, giữa xe và kệ hàng phải được duy trì nghiêm ngặt trong suốt quá trình vận hành xe nâng an toàn tại kho. 

Khắc phục kịp thời các hư hỏng đã được phát hiện

Các hư hỏng nhỏ như rò dầu thủy lực, tiếng kêu bất thường hay phanh xe nâng phản ứng chậm nếu không được sửa chữa xe nâng kịp thời có thể leo thang thành sự cố xe nâng nghiêm trọng trong vòng vài ca làm việc. Mọi lỗi phát hiện phải được ghi nhận, báo cáo và khắc phục hư hỏng xe nâng trước khi thiết bị được phép tái vận hành.

Kiểm tra và xử lý kịp thời các dấu hiệu hư hỏng của xe nâng

Có sổ giao ca và ghi nhận tình trạng an toàn của xe

Nhật ký vận hành xe nâng cần ghi rõ: tình trạng xe khi bàn giao, các lỗi đã phát hiện trong ca, hành động đã thực hiện và những điểm cần tiếp tục theo dõi. Việc ghi nhận tình trạng xe nâng đầy đủ giúp quản lý ca làm việc nắm bắt toàn bộ lịch sử vận hành và đưa ra quyết định bảo trì đúng thời điểm.

Kiểm tra cơ cấu an toàn, không gian và ánh sáng trước khi vận hành

Trước mỗi ca, người vận hành phải kiểm tra toàn bộ cơ cấu an toàn xe nâng gồm còi cảnh báo, hệ thống đèn và còi, đèn cảnh báo lùi và hệ thống phanh. Điều kiện làm việc như ánh sáng nhà kho, tình trạng mặt bằng, chiều cao thông quan và lối đi phải được đánh giá trước khi khởi động.

Kiểm tra trước vận hành chỉ mất 5 – 10 phút nhưng giúp phát hiện sớm các nguy cơ tiềm ẩn trước khi chúng trở thành tai nạn.

Ngăn người không có nhiệm vụ vào khu vực xe nâng hoạt động

Phòng ngừa tai nạn xe nâng hiệu quả nhất là tách biệt hoàn toàn luồng di chuyển của xe và người trong toàn bộ khu vực vận hành.

Khu vực xe nâng hoạt động phải được thiết lập ranh giới rõ ràng bằng biển cảnh báo an toàn, hàng rào tạm hoặc vạch sơn nền, đồng thời có quy trình kiểm soát khu vực làm việc để hạn chế người không có nhiệm vụ tiếp cận. 

Chỉ những người có nhiệm vụ mới vào khu vực xe nâng hoạt động 

Có biện pháp phòng ngừa khi vận chuyển hàng dễ cháy, nổ hoặc độc hại

Vận chuyển hóa chất bằng xe nâng, hàng dễ cháy nổ hoặc hàng hóa độc hại đòi hỏi quy trình an toàn hàng nguy hiểm riêng biệt, không áp dụng quy trình thông thường. Người vận hành cần được đào tạo chuyên biệt về phòng ngừa cháy nổ, trang bị phương tiện ứng phó sự cố và nắm rõ vị trí thiết bị chữa cháy gần nhất.

Đưa xe về đúng vị trí và không để xe mang tải sau khi hết ca

Quy trình kết thúc ca vận hành bắt buộc gồm 5 bước: hạ càng xe nâng xuống vị trí thấp nhất sát mặt đất, nghiêng càng về phía trước, kéo phanh tay xe nâng, tắt nguồn xe nâng và rút chìa khóa. Sau đó đỗ xe nâng an toàn tại khu vực quy định, không để xe giữa lối đi hoặc gần khu vực dễ cháy. Để xe ở trạng thái mang tải khi không có người vận hành là vi phạm nghiêm trọng - hàng hóa có thể rơi bất ngờ và gây thương tích cho người tiếp cận khu vực sau giờ làm việc. 

Để nâng cao hiệu quả vận hành và đảm bảo các yêu cầu an toàn xe nâng ngay từ đầu, doanh nghiệp nên lựa chọn xe nâng chất lượng từ đơn vị uy tín. Liên hệ THACOES qua hotline 089 669 5959 để được tư vấn các dòng xe nâng đảm bảo về chất lượng và độ an toàn, cũng như phù hợp với nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp!